Read in English / 阅读语言 
English
นิทรรศการ Within ร่วมสำรวจอะไรอยู่ในใจของเรา
กระดาษมักจะถูกมองว่าเป็นสิ่งราคาถูก สามารถหาซื้อได้ทั่วไป อายุการใช้งานไม่นาน และ เมื่อหมดหน้าที่แล้วก็มักถูกทิ้งไป
วันนี้ เต้ Art Man ได้มีโอกาสเข้าไปเยี่ยมชมนิทรรศการ Within ที่ Maison JE Bangkok ก่อนเปิดให้สาธารณะเข้าชมอย่างเป็นทางการ เมื่อเปิดประตูเข้าไปสิ่งแรกที่เจอไม่ใช่ผลงานชิ้นใหญ่หรือคำอธิบายนิทรรศการยาว ๆ แต่เป็นมุมเล็ก ๆ ที่ชวนให้ผู้ชมตอบคำถามง่าย ๆ ว่า “WHAT LIVES WITHIN YOU ?” หรือแปลเป็นไทยได้ว่า อะไรที่อยู่ในใจของเรา
ด้านหน้ามีกระดาษให้เขียนคำตอบ ก่อนนำไปติดไว้บนผนัง เหมือนเป็นพื้นที่เล็ก ๆ สำหรับฝากบางสิ่งจากตัวเราเอาไว้ก่อนที่จะเดินเข้าไปสำรวจสิ่งที่อยู่ภายในผลงานของคนอื่น
ซึ่งผมก็ยังไม่เขียนอะไร ได้แต่เก็บคำถามนี้ไว้ในใจ และ ตั้งคำถามกับตัวเองว่าแล้วข้างในของนิทรรศการนี้หละ จะมีอะไรรอผู้ชมอยู่บ้าง ?
เมื่อกระดาษไม่ใช่แค่พื้นที่รองรับภาพ
Within เป็นนิทรรศการกลุ่มของศิลปิน 8 คนจากไทย เกาหลี ญี่ปุ่น จีน และสเปน ได้แก่ AAMY, Art Jeeno, Debbie Reda, Keito Tokoi, Noinah, Se Oh, Ting Yuan และ Warhead
ฟังดูเป็นโจทย์ที่เรียบง่ายมาก เพราะกระดาษเป็นวัสดุที่แทบทุกคนคุ้นเคยมาตั้งแต่เด็ก และในโลกศิลปะเอง กระดาษก็มักถูกมองในฐานะพื้นที่สำหรับ Drawing, Sketch หรือการทดลองก่อนที่ศิลปินจะนำความคิดไปสร้างเป็นผลงานบนวัสดุอื่น
Within พยายามกลับมามองวัสดุธรรมดาชนิดนี้ใหม่ โดยวางกระดาษไว้ในฐานะผลงานที่สมบูรณ์ด้วยตัวเอง
เมื่อเดินดูงานจริง สิ่งที่น่าสนใจจึงไม่ได้อยู่เพียงการค้นหาว่าใครวาดอะไรลงบนกระดาษ แต่เป็นการสังเกตว่าแต่ละคน “ใช้กระดาษอย่างไร” และ “มันสะท้อนสิ่งที่อยู่ภายในใจ” ของศิลปินแต่ละคนอย่างไร
อย่างเช่น ผลงานของ Se Oh ศิลปินชาวเกาหลีใต้ที่พำนักและทำงานระหว่างลอสแอนเจลิสและกรุงโซล พาเราเข้าไปในภูมิทัศน์และความทรงจำของสถานที่ผ่านสี Gouache ขณะที่ศิลปินจากญี่ปุ่น Keito Tokoi ศิลปินใช้ สีชอล์ค น้ำมันถ่ายทอดแสง ห้อง หน้าต่าง และพื้นที่ที่อยู่ระหว่างความจริงกับความรู้สึก
ในอีกมุมของนิทรรศการ งานของ Debbie Reda ที่นำเสนอเหล่าบรรดา Monster ของเธอในรูปแบบการสร้างงานที่ Reda ตั้งให้กับตัวเองว่าเป็นสไตล์ Childlike Neo-pop Art
กระดาษที่มีชีวิตมาก่อนจะเป็นงานศิลปะ
Noinah หรือ สุริยา อุทัยรัศมี นำเสนอผลงานชุด โดยแทนที่จะเลือกใช้กระดาษวาดเขียนใหม่ ๆ เขากลับเลือกใช้กระดาษลังที่ชวนสะดุดตา ซึ่งกระดาษลังเหล่านี้ไม่ได้ถูกทำให้สะอาดหรือพยายามซ่อนประวัติเดิมของมันทั้งหมด บางแผ่นยังมีร่องรอยของป้ายจากขนส่งติดอยู่ (กระดาษสีขาวที่ระบุชื่อที่อยู่ ของผู้ส่งผู้รับ และ QR Code แบบเดียวกับที่เราเห็นบนกล่องสินค้าที่ถูกส่งมาถึงบ้าน)
ก่อนจะมาแขวนอยู่ในแกลเลอรี มันเคยเป็นกล่อง เคยบรรจุบางสิ่ง เคยถูกส่งจากสถานที่หนึ่งไปยังอีกสถานที่หนึ่ง แต่ตอนนี้มันกลับกลายเป็นสิ่งที่บรรจุอารมณ์และความทรงจำของมนุษย์แทน
ถ้างานของ NOINAH ทำให้เราเห็น “อดีต” ของกระดาษ งานของ AAMY ทำให้เราเริ่มมองเข้าไปใน “พื้นที่ด้านใน” และการทับซ้อนของตัวตน
AAMY ศิลปินชาวญี่ปุ่นนำเสนอผลงาน 3 ชิ้น ได้แก่ True Feelings, Fragments of Memory และ Reminiscence ด้วย Acrylic และ Pencil on Paper
เมื่อดูจากภาพเพียงอย่างเดียว งานอาจดูเหมือนภาพวาดบนกระดาษที่มีลักษณะอ่อนโยนตามภาษาภาพของศิลปิน แต่เมื่อเข้าไปดูใกล้ ๆ โดยเฉพาะ True Feelings (งานชิ้นที่จัดวางตรงกลาง)จะพบว่าตัวกระดาษไม่ได้ทำหน้าที่เป็นเพียงพื้นผิวรองรับสี
ศิลปินมีการตัดและพับบางส่วนของกระดาษเข้าไป ทำให้เกิดความลึก สร้างมิติเล็ก ๆ ขึ้นบนผลงาน
ส่วนที่ถูกตัดยังคงสัมพันธ์กับพื้นที่เดิมของภาพแบบสมมาตร หากนำกระดาษส่วนนั้นกลับลงไป ก็สามารถกลับเข้าไปอยู่ในตำแหน่งเดิมได้พอดี
ผลงานชิ้นนี้ ศิลปินต้องการเล่าถึงช่วงเวลาที่คนเราเลือกซ่อนความรู้สึก หรือแสดงบางสิ่งออกไปไม่ตรงกับสิ่งที่รู้สึกอยู่จริง ศิลปินเปรียบเปรยถึงการผูกริบบิ้นด้วยสีที่แตกต่างจากความรู้สึกภายในของตัวเอง
เมื่อเห็นงานของจริง การตัดและพับกระดาษทำให้ความคิดเรื่องสิ่งที่ปรากฏภายนอกกับสิ่งที่ซ่อนอยู่ด้านในมีรูปธรรมขึ้นโดยไม่จำเป็นต้องใช้กลไกซับซ้อน
จากกระดาษสู่สิ่งที่ถูกบันทึกไว้ในใจ
สิ่งที่ Within ทำได้น่าสนใจจึงอาจไม่ใช่การพยายามพิสูจน์ว่า “กระดาษ” สามารถเป็นศิลปะได้ เพราะในประวัติศาสตร์ศิลปะ เรื่องนั้นไม่ใช่สิ่งใหม่
สิ่งที่งานนี้ชวนให้เราสังเกตมากกว่าคือ วัสดุชนิดเดียวกันสามารถรับความหมายที่แตกต่างกันได้มากเพียงใด
กระดาษหนึ่งแผ่นอาจกลายเป็นภูมิทัศน์ เป็นห้อง เป็นตัวละคร เป็นบันทึก เป็นความทรงจำ เป็นสิ่งที่เคยถูกส่งมาถึงบ้าน หรือแม้แต่เป็นพื้นที่ซึ่งจงใจถูกเปิดออกเพื่อให้เราเห็นสิ่งที่อยู่ด้านหลัง
และบางทีความธรรมดาของกระดาษนี่เองที่ทำให้มันเหมาะกับคำว่า Within
เพราะในชีวิตประจำวัน กระดาษอยู่ใกล้ตัวเรามากจนแทบบางครั้งเราก็มองข้ามไป…
และ เมื่อเดินวนกลับมาถึงจุดเริ่มต้นของนิทรรศการ ก็ถึงเวลาที่ เต้ Art Man จะเขียนสิ่งที่อยู่ในใจ …อยู่ในใจมาตลอดเวลาหลายสิบปี และ สิ่งนั้นคือ…
นิทรรศการ Within: รายละเอียดการเยี่ยมชม
นิทรรศการ Within จัดแสดงที่ Maison JE Bangkok โดยจะเปิดให้สาธารณะเข้าชมอย่างเป็นทางการตั้งแต่วันที่ 25 สิงหาคม 2026 ถึงวันที่ 11 ตุลาคม 2026 สามารถเข้าชมได้ทุกวันอังคารถึงวันอาทิตย์ เวลา 11.00 ถึง 19.00 น. (ปิดวันจันทร์)
เรื่องและภาพ: เต้ Art Man / Tooh Athit
