René Magritte สร้างสถิติใหม่ ภาพชายสวมหมวกทรงโบว์เลอร์ขาย 1,543 ล้านบาท

René Magritte (เรอเน มากริตต์) ศิลปินเซอร์เรียลลิสม์ชาวเบลเยียม ทำสถิติราคาประมูลใหม่สำหรับผลงานภาพชายสวมหมวกทรงโบว์เลอร์ หลังภาพ L’Ami de l’ordre ซึ่งสร้างขึ้นในปี ค.ศ. 1964 ถูกประมูลขายไปในราคา 45.53 ล้านดอลลาร์สหรัฐ หรือประมาณ 1,543 ล้านบาท ในการประมูล Modern Evening Auction ของ Sotheby’s ที่นครนิวยอร์ก สหรัฐอเมริกา เมื่อวันที่ 18 พฤศจิกายน 2569

René Magritte ภาพ L’Ami de l’ordre ปี 1964 ชายสวมหมวกโบว์เลอร์ที่ภายในเงาร่างเป็นทิวทัศน์ป่าและพระจันทร์เสี้ยว
René Magritte, L’Ami de l’ordre (1964) ภาพ: Sotheby’s

René Magritte กับชายสวมหมวกโบว์เลอร์ที่กลายเป็นสัญลักษณ์

ชายสวมหมวกทรงโบว์เลอร์เป็นหนึ่งในภาพจำสำคัญที่สุดของ René Magritte ซึ่งศิลปินเริ่มสำรวจรูปแบบดังกล่าวตั้งแต่ปี ค.ศ. 1926 ก่อนพัฒนาต่อเนื่องในช่วงทศวรรษ 1950 โดยชายในชุดสูทและหมวกทรงกลมนี้สามารถเป็นได้ทั้งตัวแทนของคนธรรมดาทั่วไป และภาพสะท้อนตัวตนของศิลปินที่ไม่ได้เปิดเผยอย่างตรงไปตรงมา

ความน่าสนใจของ L’Ami de l’ordre อยู่ที่การเปลี่ยนวิธีนำเสนอภาพชายสวมหมวกจากที่ผู้ชมคุ้นเคย เพราะแทนที่จะวาดร่างกายและใบหน้าของชายผู้นั้น Magritte กลับใช้เพียงเงาร่างที่เปิดให้เห็นทิวทัศน์ภายใน ทั้งท้องฟ้ายามพลบค่ำ พระจันทร์เสี้ยว และแนวต้นไม้ที่ทอดลึกเข้าไปในป่า ขณะที่พื้นที่รอบตัวชายยังคงเป็นพื้นหลังสีน้ำตาลเข้ม

จากข้อมูลของ Sotheby’s ผลงานชิ้นนี้นับเป็นภาพแรกที่ Magritte นำชายสวมหมวกโบว์เลอร์มาเปลี่ยนให้กลายเป็นเงาร่างซึ่งบรรจุภาพภูมิทัศน์อยู่ภายใน โดยผลงานดังกล่าวเป็นจุดเริ่มต้นของการสำรวจรูปแบบนี้ในช่วงปี ค.ศ. 1964–1966

สิ่งที่เกิดขึ้นคือภาพบุคคลซึ่งควรทำหน้าที่แสดงตัวตนของใครบางคน กลับไม่มีใบหน้าหรือร่างกายให้มองเห็น เหลือเพียงโครงร่างที่ทำหน้าที่เสมือนช่องเปิดไปสู่อีกสถานที่หนึ่ง ความขัดแย้งระหว่างสิ่งที่คุ้นเคยกับสิ่งที่เป็นไปไม่ได้เช่นนี้เป็นลักษณะสำคัญที่พบได้ในผลงานเซอร์เรียลลิสม์ของ Magritte

จาก L’Ami de l’ordre สู่ L’Heureux donateur

แนวคิดการใช้เงาร่างชายสวมหมวกบรรจุทิวทัศน์ยังปรากฏในผลงาน L’Heureux donateur (1966) ซึ่งปัจจุบันอยู่ในคอลเลกชันของ Musée d’Ixelles (พิพิธภัณฑ์อิกเซลส์) กรุงบรัสเซลส์ ประเทศเบลเยียม

René Magritte ผลงาน L’Heureux donateur ปี 1966 ชายสวมหมวกโบว์เลอร์ที่ภายในเงาร่างมีทิวทัศน์ บ้าน และพระจันทร์เสี้ยว
René Magritte, L’Heureux donateur (1966), Musée d’Ixelles ภาพ: Région de Bruxelles-Capitale / © Courtesy of Ch. Herscovici – SABAM Belgium 2026

ภาพนี้ยังคงใช้เงาร่างของชายสวมหมวกเป็นองค์ประกอบหลัก แต่เพิ่มภาพบ้านที่มีแสงไฟส่องออกมาจากหน้าต่างท่ามกลางทิวทัศน์ยามค่ำคืน รวมถึงลูกกระดิ่งที่วางอยู่บนกำแพงเตี้ยด้านหน้าภาพ ขณะที่พระจันทร์เสี้ยวยังคงปรากฏอยู่ภายในเงาร่างเช่นเดียวกับ L’Ami de l’ordre

เมื่อเปรียบเทียบผลงานทั้งสองชิ้น จะเห็นว่า Magritte สามารถใช้รูปทรงของชายสวมหมวกแบบเดียวกันมาสร้างภาพที่แตกต่างกันได้ โดยไม่ได้อาศัยการเปลี่ยนบุคลิกหรือท่าทางของตัวละคร แต่เปลี่ยนโลกที่ผู้ชมมองเห็นผ่านเงาร่างนั้นแทน

L’Ami de l’ordre ขายสูงกว่าราคาประเมิน

ก่อนเปิดประมูล Sotheby’s ตั้งกรอบราคาประเมิน L’Ami de l’ordre ไว้ที่ 25–35 ล้านดอลลาร์สหรัฐ หรือประมาณ 847–1,186 ล้านบาท โดยผลงานนี้มาจากคอลเลกชันของ Sydell Miller นักสะสมชาวอเมริกัน และเป็นการกลับเข้าสู่ตลาดประมูลอีกครั้งหลังห่างหายไปหลายทศวรรษ

ผลการประมูลปรากฏว่าราคาเคาะประมูล (Hammer Price) อยู่ที่ 39 ล้านดอลลาร์สหรัฐ หรือประมาณ 1,322 ล้านบาท สูงกว่าราคาประเมินขั้นสูงสุดประมาณ 11.4% ก่อนเพิ่มเป็นราคาขายรวมค่าธรรมเนียมผู้ซื้อที่ 45.53 ล้านดอลลาร์สหรัฐ หรือประมาณ 1,543 ล้านบาท

สถิติใหม่ของภาพชายสวมหมวก แต่ยังไม่ใช่ผลงานแพงที่สุดของ Magritte

แม้ L’Ami de l’ordre จะสร้างสถิติราคาประมูลสูงสุดสำหรับผลงานกลุ่มชายสวมหมวกโบว์เลอร์ของ Magritte ตามการรายงานของ Sotheby’s แต่ยังไม่ใช่ผลงานที่ทำราคาประมูลสูงที่สุดตลอดอาชีพของศิลปิน

สถิติดังกล่าวยังคงเป็นของภาพ L’empire des lumières (1954) ซึ่งถูกประมูลขายที่ Christie’s นิวยอร์ก เมื่อวันที่ 19 พฤศจิกายน ค.ศ. 2024 ในราคา 121.16 ล้านดอลลาร์สหรัฐ หรือคิดเป็นประมาณ 4,106 ล้านบาทตามอัตราแลกเปลี่ยนที่ใช้อ้างอิงในบทความนี้

อย่างไรก็ตาม ผลการประมูลครั้งล่าสุดมีความสำคัญในฐานะสถิติใหม่ของผลงานที่ใช้หนึ่งในสัญลักษณ์อันเป็นเอกลักษณ์ของ Magritte โดยเฉพาะภาพชายสวมหมวกซึ่งถูกนำมาสร้างความหมายในรูปแบบต่าง ๆ ตลอดเส้นทางการทำงานของเขา

น่าสนใจว่า ภาพชายไร้ใบหน้าที่ไม่สามารถระบุได้ว่าเป็นใคร กลับกลายเป็นหนึ่งในภาพที่ทำให้ผู้คนจดจำศิลปินผู้นี้ได้มากที่สุด และในครั้งนี้ ภาพดังกล่าวยังสร้างสถิติใหม่ในตลาดประมูลศิลปะอีกด้วย

หมายเหตุ: มูลค่าเงินบาททั้งหมดคำนวณจากอัตราแลกเปลี่ยนอ้างอิง 33.8870 บาทต่อ 1 ดอลลาร์สหรัฐ ของธนาคารแห่งประเทศไทย ณ วันที่ 18 พฤศจิกายน 2569 รวมถึงการแปลงราคาประมูลในอดีตเพื่อให้เปรียบเทียบด้วยอัตราเดียวกัน

เรื่อง: เต้ Art Man